Περιγραφή
Τα μουσικά όργανα εξετάζονται όχι όπως σε μια κλασική οργανογνωσία, αλλά κυρίως μέσα στο ιστορικό τους πλαίσιο και στην ιστορική τους εξέλιξη και ακολούθως μέσα από τη χρήση που επέχουν σήμερα στη μουσική πραγματικότητα. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα μουσικά όργανα της δυτικοευρωπαϊκής έντεχνης μουσικής, δηλαδή τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας καθώς και εκείνα που χρησιμοποιούνται είτε σολιστικά είτε στο πλαίσιο μουσικών συνόλων. Επιπροσθέτως εξετάζονται παλαιότερες μορφές οργάνων, που σήμερα χρησιμοποιούνται ξανά στην ιστορικά ενημερωμένη εκτέλεση παλαιάς μουσικής, με την παρακολούθηση της ιστορικής εξέλιξης της κατασκευής και της χρήσης τους, καθώς και κάποιων παράλληλων εξελίξεων λαϊκών οργάνων. Η διδασκαλία υποστηρίζεται με ηχογραφημένα μουσικά παραδείγματα, προβολή διαφανειών με εικόνες μουσικών οργάνων και κατασκευαστικών στοιχείων, καθώς και με την επίδειξη πραγματικών οργάνων και της χρήσης των. Η δομή και αλληλουχία του μαθήματος έχει ως εξής: έπειτα από μια σύντομη πραγμάτευση των περί ακουστικής και παραγωγής του ήχου, ασχολούμαστε με την ιστορία, ηλικία και διάδοση των μουσικών οργάνων και την ταξινόμησή τους σε χορδόφωνα, αερόφωνα, μεμβρανόφωνα και ιδιόφωνα· ακολουθούν συνοπτικά ιστορικά στοιχεία για την οργανική μουσική της Δυτικής Ευρώπης προκειμένου να περάσουμε στην εξέταση των επιμέρους γενών, οικογενειών και ειδών μουσικών οργάνων· ξεκινούμε από τα νυκτά χορδόφωνα (γένη λαούτου, άρπας, ψαλτηρίων), και συνεχίζουμε με τα τοξωτά χορδόφωνα, περνούμε στα αερόφωνα με πλευρικές οπές και κόγχη ή μονό/διπλό γλωσσίδι και τα αερόφωνα με επιστόμιο (σάλπιγγες)· εξετάζουμε τα πληκτροφόρα όργανα, τα οποία εντάσσονται εν μέρει στα χορδόφωνα (λ.χ. το πιάνο) και εν μέρει στα αερόφωνα (διάφορες μορφές του πολύαυλου [εκκλησιαστικού] οργάνου). Τέλος, επισκοπούμε τα μεμβρανόφωνα και τα ιδιόφωνα όργανα. Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση γνώσεων στην ιστορία των ευρωπαϊκών μουσικών οργάνων ως ενός βασικού επιστημονικού πεδίου της κατεύθυνσης ιστορικής και συστηματικής μουσικολογίας.
Μαθησιακά αποτελέσματα
Στόχος του μαθήματος είναι η απόκτηση γνώσεων στην ιστορία των ευρωπαϊκών μουσικών οργάνων ως ένα βασικό πεδίο μουσικής μόρφωσης.
Αξιολόγηση
Ενδιάμεση πρόοδος με τη μορφή γραπτής εργασίας και παρουσίασης, και γραπτή τελική εξέταση με ερωτήσεις ανοικτού τύπου.